Pruikjes

Eind september maakte ik een heerlijke boswandeling over de 's Gravelandse Buitenplaatsen Gooilust, Schoonoord en Hilverbeek, zónder camera.  Want ik ken me zelf,  mét camera heb ik overal oponthoud, en dan is er van een echte stevige boswandeling geen sprake meer.

Maar onderweg heb ik mijn ogen natuurlijk niet in mijn zak. En zo viel in Hilverbeek mijn oog op een hele vreemde zwam. Tja, het bloed kruipt natuurlijk waar het niet gaan kan,  dus met mijn telefoon maakte ik een ( erbarmelijk slechte ) foto. Te slecht dus om thuis uit te kunnen vinden wat voor soort zwam dit was, maar ....  het zou de zeldzame Gelobde Pruikzwam kunnen zijn? 

Een goede week later ging ik dus toch nog even kijken:

 Ik had intussen mijn huiswerk gemaakt, dus toen ik de zwam terug 

vond wist ik meteen dat ik inderdaad  deze zeldzame zwam had gevonden,

de Gelobde Pruikzwam 

( Creolophus cirrhatus )

 Tja,  mooi is hij eigenlijk helemaal niet,  

van een afstandje leek hij nog het meest op een halve bloemkool, 

die wat te lang in  de groentenla is blijven liggen :-)

Dat formaat heeft hij ook,  al lijkt hij op de foto best wat groter

 Maar van dichtbij bekeken ( macrolens op statief )  is deze Gelobde Pruikzwam toch wel heel apart,

het lijkt wel  een druipsteengrot

Pruikje in detail

Deze vondst deed me natuurlijk terug denken aan die andere Pruikzwam,  die ik twee jaar geleden in het Spanderswoud vond.  Hoe zou het daar eigenlijk mee zijn?
Afgelopen zondag was ik met Von op stap en toen we in de buurt waren, besloten we hem weer eens op te zoeken, maar waar was het nou ook alweer?   Er geschiedde een klein wondertje, want we vonden hem terug!

Dus daar is ie weer, de eveneens zeldzame Pruikzwam ( Hericium erinaceus), 

 verstopt in een holle beuk, en,  een stuk kleiner dan twee jaar geleden :-(

( de lens in beeld is geen foutje, maar bewust gedaan )

 Tja, hoe maak je hier nou een mooie foto van? 

Eerst maar de 16-80mm lens proberen

 Of toch beter verticaal?

We mopperen weer wat af met zijn tweetjes :-)

 Dan toch de macrolens er maar bij,  

het is tenslotte toch wel weer een apart gezicht, zo met die guttatiedruppels

 Dus nog eventjes in close up

Een voorbijgangster wees ons op het 'babypruikje',  dat ook in de holle boom groeit,

dat was zo klein dat we die over het hoofd gezien hadden

Tot zover de zeldzame Pruikjes, toch best bijzonder dat ik ze deze herfst allebei hier in de regio gevonden heb,  een blogje waard ;-)

Vooral de guttatiedruppels maken deze laatste pruikzwam altijd zo bijzonder om te zien.   Nu weet ik inmiddels dat guttatie een soort zweten is,  de zwam moet overtollig vocht kwijt, en als dit niet kan verdampen, dan krijg je die druppels.   Altijd dacht ik dat ze er uit zien zoals deze,  als waterdruppels,  maar let op:

 Ik probeerde laatst een groepje Geschubde Inktzwammen een beetje leuk te fotograferen 

( niet gelukt trouwens )  en al kruipend over de grond zag ik dat deze zwammen 

'versierd' waren met knalrode druppels, hihi,  het lijkt wel kerstversiering :-) 

Natuurlijk thuis even gegoogled,  en deze rode kerstballen zijn dus ook guttatiedruppels.

Verrassend toch?

Slotwoordje:

Wat zijn er toch veel herfstschatten te vinden in deze tijd van het jaar, een heerlijke tijd voor fotografie en dan heb ik het nog niet eens over de herfstkleuren!  Ik ben hier al  een paar keer voor op pad geweest, hoewel we nog even moeten  wachten op de overweldigende kleurenpracht van de beuken.

Afijn, ik leef me lekker uit in dit jaargetij,  ik ben dus bang dat er weer vele blogjes gaan volgen :-)

Herfst in het Spanderswoud

Afgelopen maandag was het een prachtige herfstdag, daar wilde ik toch wel even van genieten.
Na mijn gebruikelijke getwijfel besloot ik naar het Spanderswoud te gaan, een mooi bos gelegen tussen 's Graveland, Bussum en Hilversum.
Daar heb ik een zeer aangename middag doorgebracht, er was weer genoeg moois te zien en te genieten.
Deze foto heb ik hier gemaakt, heeft iemand enig idee wat dit is?? Nieuwsgierig? Kijk en lees dan verder!

Ik begin mijn wandeling in 's Graveland bij het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Direkt hiernaast ligt de buitenplaats Boekesteyn. De naam Boekesteyn is afkomstig van de vele oude beuken in het gebied.

De ‘s Gravelandse Buitenplaatsen zijn bijna vier eeuwen oud. Om die mooie historie voor de toekomst veilig te stellen heeft Natuurmonumenten een omvangrijk herstelplan opgesteld voor herstel van de bossen, lanen en tuinen. Aan dit herstelplan wordt momenteel volop gewerkt, waardoor de glorie van weleer nu op sommige plaatsen helaas meer op een kaalslag lijkt, van de weelderige begroeiing rond Boekesteyn is weinig terug te vinden

Deze weide achter Boekesteyn is afgezet met een hek. In vroegere jaren maakten de buitenplaats-eigenaren graag gebruik van een "aha". Dat is een bakstenen muur op de grens van een hooggelegen deel (een gazon of perk) en een lager deel (een weide), daarachter lag een droge grenssloot waardoor de dieren niet konden ontsnappen. Het zicht in de verte bleef door deze constructies gehandhaafd

Al gauw valt mijn oog op deze wel heel bijzondere boom, de wortels lijken vele verhalen te vertellen

Ik zie er van alles in, een hond, of een knuffelbeer, armen, voeten, en een hand met een vinger compleet met nagel, en hoe langer je kijkt, hoe meer je ziet.
Gelukkig zijn bomen als deze niet opgeofferd voor het ambitieuze plan van Natuurmonumenten om de buitenplaatsen in oude luister te herstellen

Het is herfstvakantie, en overal zie ik kindertjes vol overgave zoeken naar paddestoelen, eikels, beukennootjes en alles wat er nog meer aan interessants te vinden is

Er is ook genoeg te vinden, zoals deze gekraagde aardsterren

De gekraagde aardster is een stuifzwam met een dikke huid. Deze huid splijt zich in punten wanneer hij rijp is

Als de aardster uitdroogt krullen de punten van de ster zich naar onderen en drukken dan de zwam van de grond los.

De buitenplaatsen van 's Graveland zijn onlosmakelijk verbonden met het Spanderswoud. Dit bos is destijds als landgoedbos aangelegd op de heide. Het landgoedbos wordt sinds 1980 als een van de eerste bossen in Nederland omgevormd tot natuurbos

Ik speur de grond af naar mooie details, en ga door de knieen voor dit mos. Je zou denken dat het blaadjes zijn of een bloeiwijze, maar het zijn sporenkapsels die boven het mos uitprijken
( trouwens heel lastig om zulke kleine details met de telelens te fotograferen, ik moest handmatig scherpstellen, met de autofocus wilde dit echt niet lukken)



Boven mijn hoofd vind ik weer mooie zwammen

en ook op de grond is er nog genoeg te ontdekken

De hersftkleuren beginnen zich nu toch te laten zien, van rood

tot geel, ja, het wordt nu alleen maar mooier in het bos, een tijdelijke kleurenexplosie, die straks door een flinke najaarsstorm in een mum van tijd weggevaagd kan zijn

In een donker dennenbos verwacht ik niets te zien, dus groot is de verrassing als ik daar een paar grote stinkzwammen aantref, en zelfs in verschillende stadia, hier kunnen de vliegen zich nog te goed doen aan de groene slijmerige sporenlaag

en bij deze stinkzwam zoekt de oranje aaskever bijna vergeefs naar de laatste restjes. Op beide foto's is het restant van het duivelsei nog te zien waaruit de zwam "geboren" is
-
-
Het zuidelijke deel van het Spanderswoud vind ik een van de mooiste plekjes, zeker nu de herfst zich in al zijn pracht laat zien

Het diepgelegen water is een zanderijsloot. Tot 1925 werd in dit deel van het Spanderswoud zand afgegraven en per schuit afgevoerd voor de verkoop

-

Daarna werd het landschap verfraaid in dezelfde (Engelse) landschapsstijl als de aangrenzende 's Gravelandse buitenplaatsen
-

Langs dit mooie pad zie ik deze boom, helemaal versierd met zwammen die wel kunstwerkjes lijken
-

Detailopname, dit lijkt me een doolhofzwam
-

Er zijn meer mooie zwammetjes te zien in de monumentale bomen die hier groeien

Ja, het is echt genieten hier op deze mooie maandag!
-

Nog zo'n mooi plekje, hier zou zelfs het ijsvogeltje zitten??
-
-

Ik loop nu langs de rand van het bos en heb het zicht op de weilanden in 's Graveland
-
-

Dit beeld typeert mooi de grens tussen de Utrechtse Heuvelrug en het aangrenzende laagland
-
-

Ja, en dan ben ik weer terug bij het beginplaatje, wat zou dit nu toch zijn?
-
-

Nou vooruit, iets meer beeld.... ik heb de eerste foto op Zoom.nl geplaatst, met de vraag "ra, ra, ra, wat is dit?" De antwoorden gingen van "ik weet niet" tot "taugé" of "spaghetti" naar het juiste antwoord, en dat is........
.

Een pruikzwam! Ik had er nog nooit een gezien, en als ik zo een beetje rond google, zijn ze ook best vrij zeldzaam, dus ik was met deze waarneming wel weer blij!

Meer info:

De pruikzwam is een opvallende verschijning onder de paddenstoelen. Het bleke vruchtlichaam, soms ter grootte van een voetbal is bedekt met grote hangende en zachte stekels. De pruikzwam wordt zelden gezien in ons land.

Hoewel de meeste mensen paddenstoelen kennen als een ding met een hoed en een steeltje, zijn er vele andere verschijningsvormen. De pruikzwam (Hericium erinaceus) behoort tot een klein groepje van zeldzame stekelzwammen die op hout groeien. De meeste soorten stekelzwammen in Nederland zijn mycorhiza paddenstoelen die samenwerken met de boom waar ze onder groeien. De pruikzwam is echter een wondparasiet die dikke bomen nodig heeft. De bomen die ze aantast, zijn bijna altijd beuken maar ook een enkele keer eiken. Als de bomen dood gaan of omgezaagd worden, kunnen de stammen nog enkele jaren de spectaculaire vruchtlichamen opleveren.
De pruikzwam bestaat uit lange en vrij weke bleekgekleurde en hangende stekels, die aan het uiteinde iets bruingeel verkleuren en die uit een door de stekels volledige bedekt knolvormig vruchtlichaam groeien. Het is een in heel West-Europa weinig voorkomende paddenstoel die in Nederland vooral op de Veluwe, in het Rijk van Nijmegen en op de Utrechtse heuvelrug gevonden wordt. Meestal zitten de vruchtlichamen op grote hoogte in de boom, maar heel zelden ook aan de voet van een boom.
Het kan jaren duren voordat de zwam sterk genoeg is om een vruchtlichaam te produceren. Als dat eenmaal gebeurt, is de kans groot dat de vruchtlichamen vele jaren terug komen. Meestal stopt dit proces omdat de boom wordt omgehakt en het hout wordt verwijderd. Er zijn kweeksetjes in de handel van pruikzwammen, want ze zijn goed te kweken en zijn ook eetbaar. Het plukken van een wilde pruikzwam is echter een aanslag op het zeer kleine aantal pruikzwammen in Nederland. Vergelijkbaar met het uitgraven van een orchidee. Bewonder deze paddenstoel en laat hem staan voor de volgende voorbijganger.

Slotwoordje:
Wat is dit jaargetijde toch mooi! Wat is het heerlijk om te leven met de vier seizoenen, ik zou deze afwisseling niet willen missen, en ik neem dus de dagen met slecht weer, die nu eenmaal bij ons klimaat horen, daarom graag voor lief!